Rybitwy w gm. Józefów n/W – zarys historii

Udostępnij:

Rybitwy to niewielka miejscowość położona nad rzeką Wyżnicą na Wyżynie Lubelskiej w gminie Józefów nad Wisłą. Jak podaje słownik Historyczno – Geograficzny Ziem Polskich, w Średniowieczu po raz pierwszy w źródłach odnotowana za czasów panowania Władysława Łokietka około 1325r. W dokumentach odnotowana często pod wieloma nazwami. I tak np.: w 1328 roku pojawia się jako „Ribitwe”, a w latach 1336-37 wymieniana jest jako „Ribithwe Bibrowe”, natomiast w roku 1351 – „Ribitwi”
W wyniku następstw kolei losu dobra ziemskie zmieniały swoich właścicieli i tak już w 1458r. wieś Rybitwy stanowi własność szlachecką dwóch kmieci Jana Czarnucha i Błażeja Golicza.
Dekadę później w wyniku rozprawy sądowej rybickie włości przeszły na ręce Doroty, żony Absaloma Balickiego z Rębiszyc.

Następnie w latach 1470-1480 posiadaczem miejscowości, folwarku Kolczyn, dwóch zagród z gruntami i sześciu łanów kamieniołomu został Mikołaj z Morawca (Morawiec) syn Pawła, który przekazał dziesięcinę na rzecz klasztoru Św.Krzyża na Łysej górze.
W roku 1480 pożar strawił drewniany kościół parafialny zaliczany do najstarszych wspólnot chrześcijańskich w okolicy. Do parafii należały wówczas wsie Kolczyn, Boiska, Nieszawa i Opoczno.
Kolejny drewniany dom Boży powstał w 1487r. z fundacji Jerzego z Morawca (Morawica).
W XVI wieku właścicielami Rybitw zostali można Ossolińscy, którzy po przyjściu na kalwinizm oddali kościół pod zbór Kalwiński. W 1529 roku do posiadłości kościelnych zaliczano dwie karczmy, trzy zagrody, pobierana była również dziesięcina z Jeziora, wsi Wola Borowa, Opoczna, Kolczyna, Niszawy, Chruślina, Mazanowa i Wąborkowa.

Do najciekawszych zabytków miejscowości należy kościół p.w Wszystkich Świętych z 1613r.
Reprezentatywna murowana świątynia zaliczania jest do architektonicznego nurtu lubelskich budowli sakralnych, inspirowanych architekturą włoską. Fundatorami pięknego kościoła byli Katarzyna Ossolińska, kasztelan lubelski Zbigniew Sieniński oraz jego żona Krystyna z Uchnowieckich.
Około 1617 roku budynki kościelne zostały splądrowane przez Arian.

W 1631 roku kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych został konsekrowany przez biskupa Tomasza Oborskiego.
W XVIII wieku przy kościele powołano bractwo skaplerzne czego na pamiątkę jest w każdą niedzielę po 16 lipca – wspomnienie Matki Bożej Szkaplerznej.
W 1842 roku gen. Franciszek Ksawery Niesiołowski (1771-1845), uczestnik insurekcji kościuszkowskiej na Litwie, ufundował neogotycką kaplicę grobową. Po roku 1854 Z funduszy dziedzica hr. Emila Dolińskiego kościół został wyremontowany.
Pomiędzy latami 1866 a 1870 władze carskie zlikwidowały wiele gmin głównie za czynny udział w Powstaniu Styczniowym, czego skutkiem pobliski Józefów stracił prawa miejskie i w styczniu 1870 roku włączony został do gminy Rybitwy. Do końca XIX wieku funkcjonował przy parafii przykościelny szpital dla ubogich.
We wsi zobaczyć można murowane kapliczki jedną z połowy XIX wieku, a druga z 1910r.
W latach 1906 i 1908 miejscowość dotknęła klęska powodzi, która zniszczyła wiele gospodarstw. W czasie I wojny światowej Rybitwy uległy spustoszeniu i całkowitemu spaleniu. Podczas głośnej bitwy stoczonej pomiędzy armią austro-węgierską a rosyjską 6 lipca 1915 roku pod Nieszawą od pocisków odstrzału artyleryjskiego kościół częściowo uległ zniszczeniu, zniszczona została również plebania.
W 1927 roku przy kościele pobudowano neogotycką dzwonnicę i bramę z ogrodzeniem.

Na pobliskim cmentarzu – gratka dla miłośników historii – znajduje się mogiła 160 żołnierzy armii austro-węgierskiej oraz 75 armii rosyjskiej poległych w 1915 roku. Warto również nadmienić, że z tej miejscowości pochodził żołnierz, lotnik brytyjskiego Royal Air Forcec Józef Radwański. Pilot dywizjonu 307 tzw. Lwowskich Puchaczy zaliczany do nocnych dywizjonów myśliwskich. Pamięć bohatera Polski walczącej mieszkańcy godnie upamiętnili pamiątkową tablicą na ścianie kościoła.
W drugiej połowie XIX wieku miejscowość liczyła 496 mieszkańców i 23 gospodarstwa.
Miejscowości doświadczona historią, posiada swój niepowtarzalny charakter, emanuje sielskim pejzażem i nostalgią, którą warto polecić spragnionym wrażeń wędrowcom.

Przygotował: Dariusz Kołodyński / fot.Dariusz Kołodyński

Napisz komentarz

Udostępnij: